Wnorowscy z Wnor

Wnorowscy z Wnor

Jakiś czas temu zgłosiło się do mnie małżeństwo z Warszawy noszące nazwisko Wnorowski z tym że oboje nosili nazwisko Wnorowski z domu. Poszukiwania genealogiczne jak się później okazało dotyczyły Podlasia, w moim przypadku skupiały się na dwóch parafiach Kulesze Kościelne i Kobylin-Borzymy. Przeanalizowałem ponad 1800 dokumentów dotyczących rodzin noszących nazwisko Wnorowski z parafii Kulesze Kościelne, ponad 2100 dokumentów dotyczących rodzin noszących nazwisko Wnorowski z parafii Kobylin Borzymy. Pracowałem z księgami metrykalnymi znajdującymi się w kancelarii parafialnej w Kuleszach Kościelnych. Przejrzałem zbiory znajdujące się  w AD Kielce.

Analizując dokumenty rodziny Wnorowskich  coraz częściej spotykałem się z tym iż Pan Wnorowski żeni się z Panią Wnorowską. Z analizowanych dokumentów znam przypadek kiedy to panna Wnorowska wychodzi za Wnorowskiego, mąż umiera i wdowa ponownie wychodzi za mąż za wdowca po Wnorowskiej również Wnorowskiego. Największą trudnością najbardziej czasochłonną nie było dotarcie do interesujących mnie dokumentów rodziny Wnorowskich, ale analiza tych dokumentów pod kątem genealogii. Powtarzające się imiona, zbliżone daty urodzenia, śmierci te same imiona w tych samych miejscowościach oraz spora liczba osób noszących nazwisko Wnorowski sprawiła iż całe przedsięwzięcie stało się dość skomplikowane. Na tym etapie jestem przekonany iż niektóre rodziny Wnorowskich myliły się i nie do końca wiedziały kto jest po kim i od kogo, czy od Antoniego czy od Andrzeja, czy po tym Wnorowskim czy po tamtym, czy Walenty i Antoni to bracia rodzeni czy stryjeczni, a może tylko kuzynowie.

Przytoczę tutaj jeden przykład z XX wieku z którym prowadząc poszukiwania genealogiczne spotykałem się już kilkakrotnie . Na cmentarzu parafialnym w miejscowości Kulesze Kościelne jest mogiła Stanisławy Wnorowskiej na grobie napisano „żyła 100 lat 1863-1963”. Z informacji przekazanych przez rodzinę Wnorowskich wynikało iż Stanisława była z domu Wnorowska i że zmarła w roku 1963 w Grodzkich Starych. W księgach metrykalnych zgromadzonych w kancelarii parafii Kulesze Kościelne odszukałem akt śmierci Stanisławy w którym podano iż urodziła się 6 lutego 1867 oraz że zmarła 24 grudnia 1962 roku, była córką Józefa Wnorowskiego i Anny z Nowowiejskich (tak jest napisane w akcie śmierci).  Zapewne takie  informacje podał któryś z Wnorowskich w roku 1962, podpis Wnorowskiego widać w prawym dolnym rogu aktu śmierci.  Z dokumentów które udało mi się odszukać (siedmioro dzieci) wiem że Stanisława była żoną Wincentego Wnorowskiego ale z domu nosiła nazwisko Nowowiejska, była córką  Józefa Nowowiejskiego.  Takich przypadków, czeskich błędów w historiach rodzinnych zapewne jest więcej.

 

Rodzina Walentego Wnorowskiego i Agnieszki Grabowskej

Rodzina Walentego Wnorowskiego i Agnieszki Grabowskej

Im dalej w głąb historii rodziny Wnorowskich tym więcej jest różnych nieścisłości, które trudno wyjaśnić ze względu na brak dokumentów metrykalnych. Zatrzymam się na chwilę przy rodzinie Walentego Wnorowskiego (1734-1829) i Agnieszki Grabowskiej (1766-1818). Mam kilka dokumentów tej rodziny :

  • akt chrztu z roku 1799 córki Anieli,
  • akt małżeństwa i śmierci Stanisława Wnorowskiego syna z roku 1812 i 1868
  • akt małżeństwa syna Wojciecha Wnorowksiego z roku 1816
  • akt małżeństwa córki Franciszki Wnorowskiej z roku 1817
  • akt śmierci Agnieszki Grabowskiej żony z roku 1818
  • akt śmierci Wojciecha Wnorowskiego syna z roku 1818
  • akt śmierci Walentego Wnorowskiego z roku 1829

Z wyżej wymienionych dokumentów wynika iż rodzina Walentego Wnorowskiego i Agnieszki Grabowskiej to szlachta wylegitymowana zamieszkała we wsi Wnorach Kużelach. Znamy ich czwórkę dzieci Stanisława, Wojciecha, córki Franciszkę i Anielę. Wiemy że Walenty maż Agnieszki Grabowskiej to syn Stanisława Wnorowskiego i Konstancji (nie znamy nazwiska z domu).

Córka Franciszka Wnorowska (1792-1852) w roku 1817 wyszła za mąż a Ludwika Wnorowskiego syna Pawła Wnorowskiego i Marianny Sokołowskich z miejscowości Brzóski Gromki w parafii Wysockiej. Wojciech Wnorowski (1781-1818) w roku 1816 ożenił się z Konstancją Faszczewską córką Ignacego Faszczewskiego i Petroneli z Wnorowskich z miejscowości Wnory Stare. Stanisław Wnorowski po śmierci swojej pierwszej żony Katarzyny Grodzkiej żeni się po raz drugi w roku 1837 z Teofilą Kalinowską córką Wojciecha Kalinowksiego i Anieli z Mościckich.

Bardzo często jest tak iż najważniejsze dokumenty metrykalne z punktu widzenia rozczytywanej rodziny nie zachowały się do czasów nam współczesnych lub z jakiś innych powodów nie możemy ich odszukać wówczas pomocne są dokumenty osób trzecich czyli wujów, stryjów, kuzynów, ciotek , braci stryjecznych itd. W przypadku opisywanej rodziny Wnorowskich dokładnie tak jest.

Jednym z ciekawszych dokumentów mówiących o powiązaniach rodzinnych Walentego Wnorowskiego (1734-1829) jest akt śmierci Wojciecha  Wnorowskiego (1732-1812) jak się okazuje brata rodzonego Walentego. W dokumencie tym wymieni są z nazwiska : mama Wojciecha, Konstancja Karzewska, zięć zmarłego Walerian Pożowski (wnioskuję z tego że Wojciech miał nie znaną mi z imienia córkę), Stanisław Wnorowski synowiec zmarłego (syn Walentego).  Wszyscy zamieszkali w domu „szlachetnie urodzonego Walentego Wnorowskiego brata rodzonego pod numerem drugim we Wnorach Kużelach dotąd zamieszkały dziedzicznie z małżonką i zięciem wyżej wspomnianym”. Żoną Wojciecha była Eleonora Grabowska. Jest to jedyny dokument dotyczący Wojciecha Wnorowskiego syna Stanisława Wnorowskiego i Konstancji Karzewskiej (z tego dokumentu znamy nazwisko z domu matki Walentego Wnorowskiego) który udało mi się odszukać.

Kolejnym dokumentem jest akt chrztu Katarzyny Wnorowksiej z roku 1812. W roku tysiąc osiemset dwunastym w dniu trzynastym miesiąca listopada o godzinie czwartej po południu. Przed nami niżej podpisanym Urzędnikiem Stanu Cywilnego Gminy Kobylińskiej, Powiatu Tykocińskiego w Departamencie Łomżyńskim. Stawił się szlachetnie urodzony  Walenty po Antonim Wnorowskim liczący lat 46 w Wnorach Kużelach dziedzicznie zamieszkały, i okazał nam dziecię płci żeńskiej które urodziło się w domu jego pod numerem dwudziestym pierwszym na dniu tymże o godzinie siódmej rano, oświadczając iż jest spłodzone z niego i Mariany z Wnorowskich 24 lat mającej, jego małżonki i że życzeniem jego jest nadanie jej  imiona Katarzyna i Ludwika. Po uczynieniu powyższego oświadczenia i okazania dziecięcia w przytomności szlachetnie urodzonego Stanisława Wnorowskiego lat 25 brata stryjecznego ojca dziecięcia w Grodzkich Starych w Gminie Kuleskiej zamieszkałego, tudzież Hilarego Dmochowskiego organistego liczącego lat 34 w Kobylinie zamieszkałego. Poczem akt niniejszy urodzenia stawającym został przeczytany, przez nas i świadków podpisany, ojciec pisać nie umie. Rafał Kruszewski Urzędnik Stanu Cywilnego Gminy Kobylińskiej, Stanisław Wnorowski jako świadek, Hilary Dmochowski jako świadek.

Wspomniany w tym dokumencie Stanisław Wnorowski to syn Walentego Wnorowskiego i Agnieszki z Grabowskich, ożenił się w roku 1812 z Katarzyną Grodzką ze wsi Grodzkie Stare córką Pawła Grodzkiego i Anny z Łojewskich. Rodzina mieszkała w Grodzkich Starych. Biorąc pod uwagę to co napisano w wyżej przytoczonym dokumencie Stanisław to brat stryjeczny Walentego po Antonim Wnorowskim. Wynika z tego że Antoni Wnorowski ojciec Walentego i Walenty Wnorowski ojciec Stanisława to bracia rodzeni synowie Stanisława Wnorowskiego i Konstancji Karzewskiej.

Niestety nie wszystko jest takie oczywiste, odszukałem akt małżeństwa Walentego Wnorowskiego z 1813 roku z jego drugą żoną Marianną Sikorowską córką „…z szlachetnie urodzonych Wojciecha po Macieju Sikorowskim i Marianny z Konopków… ”. Z dokumentu jednoznacznie wynika iż Walenty jest synem Antoniego Wnorowskiego a wnukiem Andrzeja Wnorowskiego.  Zapis jest jednoznaczny Walenty to syn Antoniego wnuk Andrzeja. Trzymając się tej informacji Stanisław syn Walentego wymieniony w akcie chrztu z roku 1812 córki Walentego Katarzyny z pierwszego małżeństwa nie może być bratem stryjecznym Walentego, może być jego kuzynem.

Być może braćmi stryjecznymi są  Antoni Wnorowski ojciec Walentego i Walenty Wnorowski ojciec Stanisława.Idąc dalej braćmi rodzonymi są dziadek Walentego Andrzej Wnorowski Pławacz i Stanisław Wnorowski maż Konstancji Karzewskiej.

Nie tylko Wnorowscy mieli problemy z identyfikacją poszczególnych osób, problemy również mieli ich sąsiedzi czy chociażby proboszczowie.  Najlepszym przykładem na to o czym piszę  jest fakt iż ówcześni proboszczowie parafii rzymsko-katolickiej w Kobylinie ksiądz Rafał Kruszewski czy ksiądz Wincenty Butrymowicz w latach 1810-1825 sporządzając dokumenty (akty) metrykalne chrztów po to aby uporządkować sobie prace i ułatwić rozróżnienie osób noszących nazwisko Wnorowski opisywał w dokumentach ojca dziecięcia w ten oto sposób „Stawił się Antoni po Wojciechu wnuk Stanisława” czyli podawał nie tylko imię ojca dziecięcia ale również imię dziadka i pradziadka.  Proboszcz radził sobie w ten sposób który opisałem, ale co mieli robić sąsiedzi Wnorowskich czy sami Wnorowscy ?, jak sobie z tym  radzili ?. Odpowiedź jest prosta, używali przydomków. Analizując dokumenty metrykalne w kilku przypadkach oprócz imienia  i nazwiska podawany był przydomek zarówno jeżeli chodziło o mężczyznę jak i o kobietę. Musimy pamiętać o jednym jeżeli chodzi o przydomki, były one dziedziczne i używano ich już znacznie wcześniej, zanim powstały nazwiska, przetrwały i były używane (być może nadal są używane)  aż do XIX wieku. W dokumentach metrykalnych spotkałem się kilkoma przydomkami które tutaj przytoczę.

Jagiełka  – Mikołaj Wnorowski  z miejscowości Wnory Wypychy akt.116/1802
Jagiełka – Mikołaj Wnorowski z miejscowości Wnory Wypychy akt.3/1809
Plebańka – Marianna Wnorowska z miejscowości Wnory Kużele akt.109/1809
Tarabuch – Aniela Wnorowska z miejscowości Wnory Kużele akt.59/1812
Wcilich – Łukasz Wnorowski z miejscowości Wnory Wypychy akt.167/1811
Pławacz – Walenty Wnorowski z miejscowości Wnory Kużele akt.25/1803
Pławacz – Andrzej Wnorowski z miejscowości Wnory Kużele akt.109/1809
Pławacz – Katarzyna Wnorowska z miejscowości Wnory Kużele akt.3/1809
Pływacz – Franciszka Wnorowska z miejscowości Wnory Kużele akt.99/1809

Pamiętajmy również o tym że Wnor to również przydomek którym posługiwali się przodkowie współczesnych Wnorowskich zanim ukształtowały się nazwiska i zwyczaj posługiwania się nazwiskami. To od przydomka Wnor powstała nazwa miejscowości Wnory (dzisiejsze Stare Wnory) na Podlasiu. Opierając się o publikację Stanisława Rymuta (publikacja pt. „Nazwiska Polaków”) cytuję „Wnor (1244) potem Wnor-owic (1398) dalej Wnor-owicz (1444) a następnie Wnor-owski (1577)”.

O przydomkach jakie nosili Wnorowscy możemy dowiedzieć się z  „Herbarza” Kapicy Milewskiego (Popielec, Burzyk, Czach, Pławacz, Mąka, Nosal) oraz publikacji Aleksandra Dr. Stekerta  „Przydomki Polskie, Litewskie i Ruskie” wydaje w roku 1899 (Popiel, Pławacz, Wójcik).

W tym momencie poświęcę kilka chwil na jeden z przydomków który jak się okazało z zebranych w trakcie poszukiwań dokumentów jest związany z przodkami rodziny Wnorowskich z Warszawy.  Przydomek Pławac (Pławacz, patrz wykres genealogiczny zamieszczony powyżej) znalazłem dwa znaczenia tego słowa : pierwsze pławacz to osoba pływająca na pojazdach wodnych, drugie pławacz to osoba przeprowadzająca przez wodę, pływająca. Jakby nie było pławacz w tych dwóch znaczeniach oznaczał osobę która w jakiś sposób była związana z przeprawą przez rzekę, osobę która nadzorowała, obsługiwała przeprawę potrafiła przeprawić się przez rzekę znając miejsce przeprawy. Opierając się o publikacje Franciszka Piekosińskiego pt. „Wypisy heraldyczne z ksiąg poborowych województwa podlaskiego z roku 1581 ” pod numerem 779 znajdujemy zapis cytuję „Wnorowski Pławacz Michał dziedzic działu we Wnorach Kużelcu Piszczatach parafii Kobylańskiej herbu rola”. Ponownie zaglądając do „Herbarza” Kapicy Milewskiego w roku 1608 wymienione są rodziny Wnorowskich noszące przydomek Pławacz. „… Jakub, Jan, Piotr, Stanisław, synowie niegdyś Michała Pławacz (ten sam Michał  który został wymieniony w roku 1581), Bartłomiej syn niegdyś Józefa Pławacz, Wojciech, Grzegorz, Szymon synowie niegdyś Wawrzyńca Pławacz z Wnory Kużele”. W latach 1671-1702 proboszczem w parafii pod wezwaniem świętego Bartłomieja w Kuleszach Kościelnych był ksiądz Szymon Wnorowski Pławacz. Z tego co powyżej napisałem możemy wnioskować iż przynajmniej od roku 1581 potomkowie po Michale Wnorowskim Pływaczu są związani z miejscowością Wnory Kużele.

Opisana w tym dokumencie rodzina Walentego Wnorowskiego i Agnieszki Grabowskiej jest ostatnim pokoleniem przodków wspomnianego małżeństwa Wnorowskich z Warszawy które było związane z miejscowości Wnory Kużele i parafią Kobylin Borzymy. Kolejne pokolenia  aż do współczesności związane są z miejscowością Grodzie Stare w parafii Kulesze Kościelne.

 

 

Biała Podlaska rejestry mieszkańców

Biała Podlaska rejestry mieszkańców – poszukiwania genealogiczne

Karty kontowo-adresowe mieszkańców miasta Biała Podlaska

Karty kontowo-adresowe mieszkańców miasta Biała Podlaska

Poszukując dokumentów rodziny Offenheim z Białej Podlaskiej w Archiwum Państwowym Radzyniu Podlaskim przejrzałem zbiór który nazywa się „Karty kontowo-adresowe mieszkańców miasta Białej Podlaskiej.” Nie spotkałem się dotąd z takimi kartami, karty podobnie są do kart prowadzonych przez WKU. Zbiór jest naprawdę godny uwagi , karty jeżeli tylko zostały wypełnione zawierają bardzo dużo informacji o konkretnych osobach. Karty to kartoniki obustronne wielkości formatu A5. Co tam możemy znaleźć oprócz takich klasycznych danych jak imię, nazwisko data i miejsce urodzenia, wyznanie, zawód :

• Dowód osobisty (nazwa dowodu, numer, data i urząd wystawiający)
• Stosunek do powszechnego obowiązku wojskowego (stopień, numer z listy poborowych, numer z rejestru P.K.U)
• Przynależność państwowa (numer dokumentu stwierdzającego przynależność, data, urząd wystawiający)
• Dzieci (jeżeli są, imiona, data i miejsce urodzenia )
• Poprzednie miejsce zamieszkania (miejscowość, gmina, powiat, ulica numer domu)
• Data zamieszkania w gminie
• Data zapisu do rejestru
• Następne miejsce zamieszkania
• Data opuszczenia gminy, albo data i miejsce zgonu
• Data skreślenia z rejestru
• Zmiana adresów w obrębie gminy
• Adnotacje o karach

Cały zbiór podzielony jest alfabetycznie na 63 sygnatury i dotyczy lat 1934-1958. Niestety nie jest komplety o czym sam się przekonałem. Jeżeli chodzi o miasto Biała Podlaska możemy wspomóc się w poszukiwaniach rejestrami domów. Nie są to rejestry tylko i wyłącznie domów oraz ich właścicieli jak można przypuszczać po nazwie zbioru, ale są to księgi zawierające również informacje o osobach które mieszkały pod konkretnym adresem. Niestety i ten zbiór jest również niepełny, ksiąg z rejestrami domów było przynajmniej 5, zachowały się zaledwie 2 księgi z lat 1920-1937. Zachowały się dwie księgi ludności jedna z roku 1895 (chyba jest to data założenia księgi) a druga z lat 1926-1928. Ta pierwsza zawiera wpisy bardziej aktualne, widać że była prowadzona przez wiele lat, doszukałem się wpisów z roku 1928.

Poszukiwania genealogiczne Łuck

Poszukiwania genealogiczne  Turzysk i Palcze

poszukiwania genealogiczne

Akta postępowania technicznego obszaru scalania wsi i koloni Palcze

Prowadząc poszukiwania genealogiczne w Archiwum Państwowym Obwody Wołyńskiego w Łucku dotyczące rodzin związanych z miejscowością Turzysk w dawnym powiecie kowelskim oraz wsią Palcze w gminie Ołyka w dawnym powiecie łuckim udało mi się dotrzeć do kilku zbiorów dotyczących wymienionych miejscowości. Pierwszym z nich który chciałbym wymienić  to „Spis wyborców do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej” gminy Turzysk. Spis obejmuje następujące miejscowości : kolonię Joachimówkę, folwark Sielec, kolonię Sielec, miasteczko Turzysk – dzielnice izraelicką, kolonię Zapust.  Jakie informacje możemy znaleźć w tym spicie. Oczywiście imię i nazwisko osoby uprawnionej do głosowania, datę urodzenia i zawód, miejsce zamieszkania (zazwyczaj brak dokładnego adresu z podaniem ulicy i numeru domu), od kiedy dana osoba mieszka w obwodzie, przy jakich wyborach oddał głos (podział na wybory normalne i uzupełniające). Identyczny spis zachował się również z roku 1928.

Jeżeli chodzi  o miejscowość Palcze w gminie Ołyka w tym przypadku w archiwum w Łucku zachowały się spisy poborowych z rocznika 1907 (nie tylko). Bardziej  interesującą pozycją okazał się zbiór o nazwie „Akta postępowania technicznego obszaru scalania wsi i koloni Palcze ” z roku 1930.  Informacje upchane są w tabele o nazwie „Posiadana powierzchnia w poszczególnych polach, uroczyskach według aktów rejestralnych”. Co ciekawe wymienione są nazwy pól wsi Palcze znajdziemy tam : Niwki, za Niwką, na Górce, Zazula, Bajraki, Boroszyk, za Koleją, Klin za szosą, Gródka, Wygon, Wypasy oraz wielkość posiadanych gruntów przez mieszkańców wsi.

 

Wyciągi z ksiąg różnych wyznań

Wyciągi z ksiąg różnych wyznań 1931-1939 Sanok

wyciągi z ksiąg różnych wyznań

Wyciąg z ksiąg urodzonych, zaślubin, zmarłych gminy Sanok

Instrukcje Biura Ewidencji, Kontroli Ruchu Ludności oraz Wyciągi z Ksiąg Różnych Wyznań 1931-1939. Zespół znajduje się w Archiwum Państwowym w Sanoku (jest to oddział Archiwum Państwowego w Rzeszowie), zanim opisze sam zespół chciałbym zatrzymać się na chwilę przy samym archiwum.  Archiwum jest wyjątkowe już pisze dlaczego. Po pierwsze nie trzeba wypełniać ręcznie w dwóch egzemplarzach rewersów. Rewers wypełnia się raz dla jednego zespołu a na nim wymienia się sygnatury które potrzebujemy, robimy to elektronicznie na aplikacji dostępnej w archiwum. Dwa, zamówiłem kopie uwierzytelnione i dostałem je tego samego dnia. Tak niewiele a jak cieszy. Bywam w różnych archiwach od 18 lat i nie zdarzyło mi się to nigdy żebym w zwykłym trybie dostał kopie uwierzytelnione tego samego dnia.  Da się ? .

Wracając do zespołu którego tytuł wymieniłem na samym początku jest on bardzo pomocny w momencie kiedy dysponujemy jedynie strzępami niesprawdzonych informacji (za mało dla USC). Pamiętajmy że księgi z lat 1931-1939 jeżeli chodzi o księgi urodzonych nadal znajdują się w zasobach lokalnego USC.  W tym przypadku w zespole znajdują się wyciągi z Urzędu Metrykalnego Izraelickiego, Urzędu Parafialnego Obrzędu Łacińskiego, Parafii Wojskowej. Wszystkie trzy wymienione urzędy dotyczą miasta Sanoka.  Osoby prowadzące akta stanu cywilnego (księgi metrykalne) były zobowiązane raz na kwartał przesyłać  sprawozdania w terminach do 15 kwietnia, do 15 lipca, do 15 października i do 15 stycznia (za ostatni kwartał roku zeszłego). W miastach takich jak Warszawa, Lublin, Łódź, Sosnowiec, Wilno, Poznań, Bydgoszcz, Katowice, Kraków, Lwów osoby odpowiedzialne przesyłają sprawozdania  do własnych biur statystycznych  co jeden tydzień. Informacje były przekazywane na specjalnych formularzach, wzór A – małżeństwa, wzór B urodzenia, wzór C zgony. Jakie informacje znajdziemy w takich wykazach.  Numer aktu w księdze, data zawarcia małżeństwa , imię i nazwisko męża i żony, miejsce faktycznego zamieszkania czyli adres, data i miejsce urodzenia, wyznanie, stan cywilny.

Wykaz aktów małżeństw – opis nagłówka

Rejestr ludności stałej Kraśnika

Rejestr ludności stałej Kraśnika 1886-1931

rejestr ludności stałej
Prowadząc poszukiwania genealogiczne rodziny Rajsman w Archiwum Państwowym w Kraśniku przeglądałem rejestr ludności stałej z lat 1886-1931 miasta Kraśnika. Rejestr został zamknięty 16 marca 1931 roku. Księgi ludności składają  się z ośmiu tomów i trzech skorowidzów. Całość  zawiera wpisy dotyczące prawie dwudziestu tysięcy osób. W przeważającej części rejestr prowadzony jest w języku rosyjskim. Poszczególne tomy zawierają rejestry mieszkańców miasta Kraśnika oraz przedmieść Pasieka, Budzyń  i Suchynia.

Miasto Kraśnik

Tom I – 1489 mężczyzn i 1569 kobiet razem 3058 mieszkańców
Tom II – 1528 mężczyzn i 1515 kobiet razem 3043 mieszkańców
Tom III – 1599 mężczyzn i 1597 kobiet razem 3196 mieszkańców
Tom IV – 1446 mężczyzn i 1550 kobiet razem 2996 mieszkańców
Tom V – 1466 mężczyzn i 1648 kobiet razem 3114 mieszkańców
Tom VI – 1447 mężczyzn i 1457 kobiet razem 2904 mieszkańców
Tom VII Przedmieście Pasieka -271 mężczyzn i 254 kobiet razem mieszkańców 525
Tom VIII Przedmieście Suchynia – 344 mężczyzn i 351 kobiet razem mieszkańców 685

Wyciąg z metryk pospolitaków

Wyciąg z metryk pospolitaków rocznik 1899

poszukiwania genealogicze

Poszukując dokumentów rodziny Staromiewicz prowadząc poszukiwania genealogiczne przejrzałem kilka roczników wyciągów z metryk pospolitaków które znajdują się w Narodowym Archiwum w Krakowie przy ulicy Siennej 16. Księga (księgi) zawierają wyciągi z metryk chrztu (urodzin) chłopców urodzonych w tym przypadku z roku 1899. Całość została opracowana w oparciu o dorocznie składane przez urzędy parafialne, metrykalne wykazy chłopców urodzonych w konkretnym roku. Rocznik z roku 1899 został sporządzony w roku 1916 przez Magistrat stołecznego królewskiego miasta Krakowa. Na początkowej stronie wymienione są urzędy parafialne, metrykalne z Krakowa składające wyciągi :

Urzędy parafialne/metrykalne :

  • św. Krzyża
  • św. Anny
  • św. Michała
  • św. Wacława
  • św. Floriana
  • kapelanii św. Łazarza
  • św. Norberta (greko-katolicy)
  • św. Szczepana
  • ewangelickiej
  • urząd metrykalny izraelicki w Krakowie
  • urząd metrykalny izraelicki w Podgórzu
  • Bożego Ciała
  • Najświętszej Marii Panny
  • Wszystkich Świętych
  • św. Mikołaja
  • św. Salwatora
  • św. Józefa na Podgórzu

Zebrane informacje opracowane są w formie tabelarycznej, nagłówek tabeli poniżej.

poszukiwania genealogicze

Edmund Kowalski 1839-1913

Edmund Kowalski 1839-1913 powstaniec 1863

Przygotowując się do wyjazdu do Dzierzgowa gdzie miałem oprowadzić uczestników kursu po dzierzgowskim cmentarzu i powiedzieć kilka słów o zachowanych nagrobkach związanych z rodziną Stefana Żeromskiego, zrobiłem kilkanaście zdjęć XIX i XX wiecznym nagrobkom między innymi rodziny Kowalskich z Ojsławic.

Projektantem kościoła w Dzierzgowie był niejaki Franciszek Ksawery Kowalski budowniczy guberni kieleckiej projektant takich budowli jak  Cerkwi Wniebowzięcia Pańskiego w Kielcach, kamienicy  Teatru Stefana Żeromskiego, rozbudowy kościoła świętego Wojciecha w Kielcach , kościołów parafialnych w Piekoszowie i Mstyczowie. Chciałem sprawdzić czy jest to tylko zbieżność nazwisk czy być może projektant kościoła w Dzierzgowie Franciszek Ksawery Kowalski ma coś wspólnego z Kowalskimi pochowanymi na dzierzgowskim cmentarzu.

Najbardziej okazałym nagrobkiem  rodziny Kowalskich (nie najstarszym) jest grób rodzinny gdzie główna cześć nagrobku poświęcona jest Edmundowi Wieriusz Kowalskiemu dziedzicowi Ojsławic 1839-1913 .Oprócz epitafium Edmunda Kowalskiego znajdują się tam również epitafia dotyczące jego najbliższej rodziny tj. żony Leokadii z Kozłowskich, córki Karoliny Kowalskiej, syna Ignacego Kowalskiego (ostatniego właściciela Ojsławic) i wnuczki Zofii Kowalskiej.

W najbliższym sąsiedztwie znajduje się odrestaurowany dzięki zabiegom Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Gminy Radków grób Tadeusz Kowalskiego 1889-1899 zmarłego syna Edmunda Kowalskiego i Leokadii z Kozłowskich. Najstarszym zachowanym nagrobkiem rodziny Kowalskich jest grób Kazimierza Kowalskiego z roku 1854, ojca wspomnianego już wcześniej Edmunda Kowalskiego. Rodzina Kowalskich sprowadziła się do Ojsławic gdzieś w połowie wieku XIX .

Poszukując informacji o rodzinie Edmunda Kowalskiego znalazłem jego wspomnienia spisane w roku 1903 w Ojsławicach (86 stron ręcznie pisanych). Edmund Kowalski syn ówczesnego dzierżawcy wsi Bodziejowice  Kazimierza Kowalskiego i Anastazji z Lochmanów (jest kilka nagrobków na cmentarzu w Dzierzgowie tej rodziny wrócę do nich kiedyś) urodził się we wsi Bodziejowice w parafii Irządze. Ojciec jego Kazimierz pochodził z miejscowości Kromołów,  a rodzicami jego byli Izydor Kowalski i Konstancja Poniatowska.  Po skończeniu Szkoły Realnej w Kielcach w roku 1862 Edmund wyjechał do Warszawy do swojego brata stryjecznego Feliksa Kowalskiego. W swoich wspomnieniach obszerne opisuje swój udział w powstaniu styczniowym z 1863, aresztowanie skazanie i pobyt na zsyłce  guberni sybirskiej  w mieście powiatowym  Korsuń do roku 1869. Krótką notatkę biograficzną do „Wspomnień z powstania styczniowego 1863” przygotowała jego córka Karolina Kowalska.  Edmund Kowalski zmarł w Krakowie 10 kwietnia 1913 roku gdzie spędził z rodziną ostatnie lata swojego życia.

Nigdzie wcześniej nie znalazłem informacji na temat Edmunda Kowalskiego jako powstańca z roku 1863 (nie jest wymieniony na listach uczestników powstania które znam, jego brata stryjecznego Feliksa znalazłem), jego wspomnienia wyjaśniają pewne kwestie związane z wydarzeniami w najbliższej okolicy o których niebawem wspomnę.

Sala czy Sali

Sala czy Sali – Nowa Słupia

Z nazwiskiem Sala spotkałem się prowadząc poszukiwania genealogiczne w parafii Słupia Nowa, w księgach metrykalnych tej parafii znajduje się całkiem sporo dokumentów dotyczących rodzin noszących nazwisko Sala. Księgi przestudiowałem do roku 1810. Niby wszystko jest jasne Sala tylko cztery litery,  ale no właśnie. W roku 1812 znalazłem akt małżeństwa niejakiego Błażeja Sali (Sala w dopełniaczu) czytamy w nim „… stawił się Błażej Sala lat dwadzieścia trzy mający, według metryki wyjętej z ksiąg kościoła Starosłupskiego, pod dniem osiemnastym października roku bieżącego, urodzony w Skorzynie i tam zamieszkały w domu rodzicielskim w asystencji ojca swego Mateusza Polaka czyli zwanego inaczej Sali” . To że na Mateusza Polaka z jakiś powodów wołano Sali normalna sprawa ale Błażej nosi nazwisko Sala. Dlaczego ?

Sala czy Sali

Analizując dokumenty wiem że w parafii Słupia Nowa na początku XIX wieku było co najmniej kilka rodzin noszących nazwisko Sala.  Mieszkańcy tej parafii, urzędnicy czytaj tutejszy proboszcz na co dzień znali, kojarzyli nazwisko Sala z konkretnymi osobami, sąsiadami, krewnymi, znajomymi. Natomiast przydomek Sali którego używano powszechnie wobec Mateusza Polaka kojarzono identyfikowano tylko z nim samym. Przypuszczam iż niewiele osób łącznie z ówczesnym proboszczem  wiedziało że Mateusz na którego powszechnie wołano Sali nosi nazwisko Polak.  Proboszcz w akcie małżeństwa z roku 1812  nie przypadkowo zaznaczył że Mateusz ojciec Błażeja nosi przydomek Sali (nie Sala).  Chciałby jeszcze zwrócić uwagę na to że odmiana  przydomka czy nazwiska Sali w języku polskim jest dość kłopotliwa. Dodatkową sprawą która według mnie miała również wpływ na zmianę formy przydomka Sali na nazwisko Sala to fakt iż na terenie ówczesnej parafii w Nowej Słupi mieszkały rodziny noszące nazwisko Sala.  W dokumentach metrykalnych zwłaszcza w aktach małżeństwa nazwisko ojca  oblubieńca w przypadku nazwiska Sala podawano w dopełniaczu czyli Sali  np. „…syn Andrzeja Sali…” Zapewne na co dzień również używano formy nazwiska Sala w dopełniaczu czyli  Sali w kontekście „…idę do Sali…”, „…pożyczyłem od Sali… ” itp. Pytanie, czy czasem w ten sam sposób lub bardzo zbliżony w XVII czy XVIII  wieku na terenie ówczesnej Rzeczypospolitej nie powstała forma nazwiska Sala  z przydomka, przezwiska Sali?. Słyszałem o katalońskim czy niemieckim pochodzeniu nazwiska Sala ale w tym akurat przypadku który opisałem nazwisko Sala powstało z przydomka, przezwiska Sali niedaleko Łysej Góry.

Aneksy do ksiąg ludności stałej

Aneksy do ksiąg ludności stałej

aneksy do ksiąg ruchu ludności

aneksy do ksiąg ruchu ludności AP w Siedlcach

Spotkałem się z takimi aneksami już kilkakrotnie sama nazwa na pierwszy rzut oka nic nie mówi, zresztą zbiory te noszą różne nazwy np. „ Dokumenty do ksiąg ludności stałej ” czy „ Aneksy do ksiąg ruchu ludności  ”, nie są powszechne ja spotkałem się zaledwie z kilkoma takimi zbiorami. Są to zbiory jak sama nazwa wskazuje związane z księgami ludności, mnie najbardziej zaskoczyła ich zawartość. Dokumenty w nich zgromadzone są poukładane, skatalogowane według numerów posesji (numerów domów). Czyli jeżeli mamy szczęście i znajdziemy w księdze ludności stałej, czy w księdze ruchu ludności osoby, rodziny których poszukujemy znajdziemy wówczas również numer domu w którym w owych czasach mieszkali. Znając ten numer domu zaglądamy do np. „ Dokumentów do ksiąg ludności stałej miasta Przedecza ”, odnajdujemy znany nam już numer domu często z imieniem i nazwiskiem głowy rodziny np. „ Dokumenty na rodzinę Wacława Dylewskiego ” i dopiero wówczas uświadamiamy sobie co ten zbiór naprawdę zawiera.  A zawiera wszelkie odpisy, wypisy  świadectw chrztów, małżeństw, śmierci, protokołów ustalenia wieku,  którymi z różnych powodów np. „ do czynności spisu wojskowego ” dana osoba mieszkająca pod konkretnym numerem domu musiała w ciągu swojego życia okazać się przed urzędem. Czasami bywa tak iż zachowały się same aneksy a księgi ludności stałej gdzieś przepadły. Tak jest w przypadku miasta Węgrowa. W Archiwum Państwowym w Siedlcach zachowało się XII opasłych tomów aneksów. W tym przypadku aneksy zgromadzone są w kopertach zbliżonych do formatu A4 na których naniesione są numery posesji i numery w ramach tej posesji. Jedyna trudność  uniemożliwiająca odnalezienie interesujących nas dokumentów to brak ksiąg ludności  miasta Węgrowa. Według moje oceny w tym zbiorze znajdują się setki a może nawet tysiące dokumentów rodzin mieszkających w mieście Węgrowie na przełomie XIX i XX wieku.

Ostatnio spotkałem się z aneksami do ksiąg ludności miasta Kraśnika , zbiór co prawda zachował się w postaci szczątkowej ale w jakim porządku, dokumenty konkretnej rodziny znajdują się  specjalnie do tego celu przygotowanych okładkach na których naniesiono numer domu, numer strony z księgi ludności, sam tytuł również wszystko wyjaśnia „dokumenty do ksiąg ludności stałej miasta Kraśnika powiatu janowskiego” i na samym dole imię i nazwisko „głowy rodziny”. Całość bardzo dobrze zachowana i uporządkowana szkoda tylko że zespół zachował się tylko w postaci szczątkowej.